Vlinders … Stop de persen!

Het mag wel in de krant … Gistermiddag lukte het zowaar om binnen anderhalf uur vier verschillende vlinders te fotograferen. Dat zijn er meer dan in het hele eerste halfjaar van 2016 bij elkaar! De foto’s van het dikkopje, het koevinkje en de distelvlinder zijn in eerste instantie niet goed genoeg bevonden om hier meteen een plekje te krijgen, maar een paar heideblauwtjes wilden wel even meewerken aan een kleine fotosessie …









Niet ver van het bankje aan het pad bij de vennetjes aan de zuidkant van het Weinterper Skar zag ik bij mijn nadering een aantal blauwtjes omhoog fladderen. Nadat ik een tijdje stil was blijven staan, streek er weer een vlindertje neer. Heel voorzichtig benaderde ik hem met het macrolensje op de camera, dat resulteerde al snel in een paar aardige foto’s. Tijd om eerst maar even op het bankje plaatse te nemen om te genieten van zon en rust …









Intussen bleef ik mijn blik wel af en toe even op dat plekje een stukje verder op het pad richten. Zo af en toe streek er weer een vlindertje neer. Het duurde niet lang voordat ik een déjà-vu kreeg. In juni 2007 heb ik op vrijwel hetzelfde plekje een vrij grote groep witjes op het pad gefilmd. Wijlen Frans54 van “Goin’ broke Broke” (een kenner op het gebied van insecten) schreef destijds in een reactie, dat er op die plek zeer waarschijnlijk een hond of een andere dier had geurineerd: “Bij dergelijke verzamelingen gaat het de vlinders in het algemeen niet om het samenzijn maar om vocht. Vaak gaat het dan om b.v. urine van dieren die essentiële zouten levert, maar het kan ook b.v. gemorste (suikerhoudende) drank betreffen …”

Ik filmde destijds nog niet in HD-kwaliteit, maar desondanks is het feestelijke gefladder en gesnoep van een 15-tal vlinders, die moeite hebben om in de stevige wind overeind te blijven, toch wel de moeite waard om hier nog eens te tonen. Het filmpje duurt 2:41 min en de eigenlijke vlindermeeting begint op 1:10 min …









Toen ik gistermiddag na een aantal mislukte pogingen enige tijd later opnieuw de kans kreeg om een heideblauwtje te fotograferen, leek dat verhaal te worden bevestigd. Kijk maar eens naar de foto’s hieronder, dit blauwtje lijkt duidelijk bezig te zijn om met zijn lange tong het zand of wat daarin zit te proeven …









Ik heb nog geprobeerd om daar nog wat video-opnamen van te maken, maar vermoeid als ik op dat moment al was, lukte het niet meer om de camera stil te houden en scherpe opnamen te maken. Omdat ik ook nog weer terug moest naar de auto, heb ik het vervolgens maar bij deze en nog wat andere foto’s gelaten. Het was in elk geval eindelijk weer een mooie zomerse middag, waarop het goed toeven was in het Weinterper Skar …








RIET, en zo doen ze ‘t

Mijn fotomaatje (en gids in het rietland van de Weerribben) Jetske verraste mij onlangs met een prachtig cadeau. Op 28 mei was ze met vele rietsnijders en andere ingezeten van de Weerribben uitgenodigd voor de presentatie van het boek “RIET, en zo doen we ‘t” in het Kalenberger Gemeenschapshuis. Op haar weblog heeft Jetske uitgebreid verslag gedaan van deze feestelijke presentatie





Foto: Susan Oosterlaar




Schrijfster Aletta Jongschaap en fotografe Susan Oosterlaar, allebei woonachtig in het midden in Nationaal Park Weerribben-Wieden gelegen Kalenberg, hebben in het boek in woord en beeld ruim 70 rietsnijders geportretteerd, die in de periode 2011-2015 werkzaam waren in de Weerribben. Maar er is meer, want er wordt ook uitgebreid aandacht geschonken aan het ontstaan, de ontwikkeling en de huidige situatie van het gebied rond Kalenberg/Hoogeweg (de Weerribben). Zoals het een goed RIETboek betaamt, is er daarnaast natuurlijk veel aandacht voor het ambacht van het rietsnijden en het proces van de verwerking van het riet, voordat het naar de dakdekker gaat. Dit mooie, in kleine oplage uitgegeven boek is gebonden, full color met harde kaft (30 bij 23 cm) en telt net geen 290 bladzijden, waarvan ongeveer 200 pagina’s met prachtige foto’s en 90 pagina’s tekst …





Foto’s: Susan Oosterlaar




Zoals op bovenstaande en onderstaande foto’s te zien is, zijn in dit prachtige standaardwerk over de rietcultuur in de Weerribben ook twee pagina’s toebedeeld aan Klaas Pen en zijn schoonzoon Klaas-Jan, de rietsnijders die al sinds december 2009 regelmatig op mijn weblog voorbij komen. En dat zal – ijs en weder dienende – ook in winter en voorjaar van 2017 vast wel weer het geval zijn. Het RIETboek zal daarbij vast nog wel eens van pas komen als welkom naslagwerk. Jetske, ook via deze weg nog eens hartstikke bedankt voor dit prachtige cadeau, dat ongetwijfeld nog lang zijn waarde zal houden …





Foto’s: Susan Oosterlaar




Ik sluit mijn serie over de rietoogst van 2016 af met een korte video, waarin nogmaals te zien is hoe het binden van het riet tot bossen met een omvang van 46 cm in zijn werk gaat. Om aan te sluiten bij de eerder gemaakte fotoserie, heb ik ook de video geconverteerd naar het wat sfeervollere zwart-wit …








Werk in het Weerribbenriet – de video

De trouwe volgers van mijn weblog die hier al wat langer meelopen, weten wellicht nog dat ik in de periode 2009-2011 door de seizoenen heen filmopnamen heb gemaakt van de werkzaamheden van de rietsnijders in De Weerribben vroeger en nu. Uiteindelijk heb ik dat project begin 2012 afgerond met de presentatie van de DVD “Werk in het Weerribbenriet” aan Klaas Pen en zijn toenmalige compagnon Jan Driezen, die de DVD mede mogelijk hebben gemaakt. Met deze video, waarvan ik in de afgelopen jaren een aantal DVD’s heb verkocht, rond ik deze serie over het werk in het Weerribbenriet voorlopig af. Wellicht kom ik in de loop van het voorjaar nog eens terug met wat foto’s van de verdere verwerking van het riet …





Omdat ik de volledige versie van 54 minuten wat al teveel van het goede vind voor op YouTube, heb ik er een korte trailer van 4 minuten van gemaakt. Wellicht komt er nog eens een moment dat ik de complete film in 2 of 3 delen op YouTube zet, voorlopig zit dat er echter niet in. Heb je belangstelling voor de volledige film, neem dan even contact op via de mail, wellicht valt er voor € 10,- + verzendkosten iets te regelen …




Vogelbescherming Nederland ‘Toekomst’

Een week of drie nadat ik de video “Spreeuwenzwerm bij zonsondergang” online had gezet, kreeg ik een mailtje van Tom Sijmons van Visual Noise. Een deel van het mailtje luidde als volgt:


“Beste Jan,

Op Youtube zagen we jouw prachtige beelden van zwermen spreeuwen. In opdracht van Vogelbescherming Nederland zijn wij bezig met het maken van een film, waarbij wij nog op zoek zijn naar dergelijke beelden. Wij zijn op zoek naar een of twee shots (totaal lengte scene spreeuwen is ongeveer 5-10 sec) en vinden een aantal fragmenten uit jouw opname zeer geschikt. Ben je genegen om ca. 5-10 seconden materiaal beschikbaar te stellen voor gebruik in een film voor de Vogelbescherming? Wij denken dat het een mooi document gaat worden …”


Vrijdag kreeg ik het eindresultaat te zien, en het is inderdaad een mooi document geworden, dat begint met een paar van mijn shots van de spreeuwenzwerm bij de Bokkumer Mar …


Vogelbescherming Nederland ’Toekomst’ from Visual Noise on Vimeo.


Spreeuwenzwerm bij zonsondergang

Na de foto’s zijn we vandaag toe aan de video-opnamen van de enorme zwerm spreeuwen die op vrijdag 31 oktober tegen zonsondergang bijeen kwam bij een rietveld bij de Bokkumer Mar tussen Akkrum en Grou. Het leverde een mooi beeld op van de wervelende spreeuwendans met op de achtergrond de ondergaande zon …





Hoe vermijden vogels botsingen?

Italiaanse en Franse onderzoekers hebben drie jaar onderzoek naar spreeuwenzwermen. Ze onderzochten waarom ze in enorme zwermen kunnen vliegen zonder te botsen.
Ten eerste hebben die soorten geweldige vliegvaardigheden en een zeer ontwikkelde communicatie. Vogels in zwermen zijn klein, snel en licht. Ze bewegen hun kop pijlsnel om zich te oriënteren en hebben een stijf skelet dat geschikt is voor een snelle verandering van richting. Ten tweede – en dat was verrassend – letten de vogels niet alleen, zoals werd aangenomen, op de naaste buren in de zwerm, maar ze navigeren ten opzichte van 6-7 vogels, die dichtbij of iets verder weg zijn, of half achter andere vogels schuilgaan, maar zich altijd in een straal van 0,5-2 meter bevinden. Als de vogels een paar andere vogels in de zwerm in de gaten houden, komen er geen botsingen en werkt de zwerm als één groot organisme. Dit gedrag verklaart ook waarom een zwerm steeds van vorm kan veranderen – kan uitdijen en samentrekken – zonder dat groepjes vogels aan de rand moeten afhaken. Ook verklaart het model hoe een zwerm zo snel weer bij elkaar is nadat die uiteenviel, bijvoorbeeld als er een roofvogel door de zwerm is gevlogen.
En vogels vliegen juist in een zwerm om aanvallen van roofvogels te vermijden. Die raken in de war van zoveel vogels, en kunnen dan niet meer op één vogel focussen.

(Bron: Wetenschap in beeld)

De spreeuwen verzamelen zich

Vorige week las ik dat vele duizenden spreeuwen een rietveld bij de Bokkumer Mar tussen Akkrum en Grou hadden uitgekozen als slaapplek voor de nacht. Dat was voor mij vrijdagmiddag reden om daar tegen zonsondergang eens een kijkje te nemen …





Tegen vijven begonnen de spreeuwen zich te verzamelen. Plotseling kwamen er vanuit alle mogelijke richtingen kleine en grotere groepen spreeuwen aangevlogen …





Eerst waren het groepjes van enkele tientallen, maar allengs werden de groepen groter en groter, zodat er na enige tijd sprake was van zwermen van honderden spreeuwen, die tezamen wolken van duizenden spreeuwen vormden …





Regelmatig streek een groot deel van de spreeuwen neer in het rietveld, om even later weer in een grote krioelende massa over het rietveld en de omliggende weilanden te wervelen …





Nadat ik een aantal foto’s had gemaakt, ben ik overgeschakeld op de videomodus van de camera, want het zijn de bewegingen die het kijken naar zo’n wervelende vliegshow aantrekkelijk maken …





Na een half uurtje zochten alle spreeuwen een goed plekje voor de nacht in het rietveld en kwam er een eind aan de show, de rust keerde weer over het riet en de omliggende weilanden …





Vanmiddag stort ik me op het monteren van de videobeelden. Zo spectaculair als de beelden die ik in maart 1994 op twee avonden heb gemaakt, zal de uiteindelijke video niet zijn, maar bij Jubbega waren er indertijd ook vele malen meer spreeuwen. Bovendien vertoonden ze hun vliegkunsten toen hoger in de lucht, en dat heeft waarschijnlijk te maken met het feit, dat ze hun slaapplek toen in een stukje bos hadden. Daar staat tegenover dat de kwaliteit van de beelden van afgelopen weekend een stuk beter zijn, want met video8 was het indertijd toch wel behelpen bij slechte lichtomstandigheden.

Als opwarmertje toch even deel 2 van “Spreeuwen, starlings, protters” uit 1994:





Morgen meer … en hopelijk beter. 🙂

Futen op video

In het logje getiteld “Futen bij het prieeltje” en de daarop volgende reacties van afgelopen donderdag hadden we al vastgesteld dat futen behoorlijk schuwe watervogels zijn, die zich graag verstoppen in een rietkraag of de natuurfotograaf in het ootje nemen door onder water te duiken en vele meters verderop weer op te duiken. Vorige week vrijdag had ik geluk, twee volwassen futen en een jong bleven een tijdlang ongestoord heen en weer zwemmen in de buurt van het prieeltje bij Doktersheide. Hoewel ik mijn statief in de auto had laten liggen, lukte het me met behulp van de balustrade van het prieeltje om ze een paar minuten lang op video vast te leggen. Het resultaat: vijf minuten “Futen op video” …